Rozstanie przedsiębiorcy rzadko kończy się na ustaleniu, komu przypadnie mieszkanie. W tle pozostają urządzenia, udziały w spółce, pieniądze na rachunkach, leasing i umowy z klientami. Źle przygotowane rozliczenie może jednocześnie osłabić firmę i pozbawić drugiego małżonka należnej części majątku.
„Firma jest na mnie” nie rozstrzyga własności
W jednoosobowej działalności wpis do CEIDG wskazuje przedsiębiorcę, ale sam nie przesądza o przynależności wszystkich używanych składników do majątku osobistego. Trzeba zbadać, kiedy i z jakich środków je nabyto oraz jaki ustrój majątkowy obowiązywał między małżonkami. Zasady wspólności, majątku osobistego i rozliczeń nakładów wynikają między innymi z art. 31, 33 i 45 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Nie można więc przyjąć ani że wszystko należy do osoby prowadzącej działalność, ani że każdy firmowy składnik zawsze dzieli się po połowie. Znaczenie mają również darowizny, dziedziczenie, majątek sprzed małżeństwa i przepływy między poszczególnymi masami majątkowymi. Ogólne omówienie problemu przedstawia poradnik Biznes.gov.pl o podziale majątku firmy po rozwodzie.
Udziały w spółce to coś innego niż jej majątek
Przy spółce z ograniczoną odpowiedzialnością trzeba oddzielić prawa udziałowe małżonka od własności samej spółki. Samochód, lokal czy gotówka należące do spółki nie stają się bezpośrednio rzeczami do podziału między rozwodzące się osoby. Przedmiotem analizy są między innymi udziały, ich przynależność majątkowa i wartość. Osobnego sprawdzenia wymagają postanowienia umowy spółki.
Wycena nie powinna ograniczać się do salda konta. Znaczenie mogą mieć zadłużenie, należności, rentowność i zdolność do dalszego prowadzenia działalności. Trzeba przy tym uważać, aby nie utożsamiać wartości przedsiębiorstwa z przyszłymi zarobkami wynikającymi wyłącznie z osobistej pracy właściciela. Dobór metody wyceny wymaga odniesienia do konkretnego biznesu.
Spłata może zachwiać płynnością
Nawet firma o znacznej wartości nie musi dysponować wolną gotówką. Pieniądze mogą być zamrożone w zapasach, sprzęcie i niezapłaconych fakturach. Żądanie szybkiej spłaty trzeba zestawić z możliwościami finansowania, a nie tylko z wartością majątku na papierze.
Przykładowo rozliczenie wymagające wypłaty 300 tys. zł z działalności, której miesięczna nadwyżka wynosi 15 tys. zł, oznacza równowartość dwudziestu takich nadwyżek — jeszcze przed osobistymi wydatkami i rezerwą. Nie jest to argument za pomniejszeniem należnych roszczeń. To powód, aby negocjować wykonalny termin, zabezpieczenie i ewentualne raty.
Rozwód nie wykreśla kredytobiorcy z umowy
Przyznanie mieszkania jednej osobie nie oznacza automatycznego zwolnienia drugiej z długu wobec banku. Jeśli oboje pozostają kredytobiorcami, sam wyrok rozwodowy czy wewnętrzne ustalenie o spłacie nie zmienia umowy kredytu. Przejęcie zadłużenia i zwolnienie współdłużnika wymaga uzgodnienia z wierzycielem. Tę różnicę wyjaśnia również BOŚ Bank w poradniku o kredycie po rozwodzie.
Podobnie należy osobno przejrzeć leasingi, poręczenia i zabezpieczenia udzielone na potrzeby działalności. Podział aktywów oraz odpowiedzialność za zobowiązania nie są jedną operacją. Bez tej analizy pozorne zakończenie rozliczeń może pozostawić finansowe powiązania na wiele lat.
Kiedy uporządkować dokumenty i skonsultować plan
Przed negocjacjami warto zgromadzić umowy nabycia majątku, historię finansowania, dokumenty spółki i aktualne zestawienie zobowiązań. Konsultacja z adwokatem zajmującym się rozwodami i podziałem majątku pozwala połączyć strategię procesową z oceną tego, czy proponowane rozliczenie da się wykonać bez zatrzymania działalności.
Najbezpieczniejszy ekonomicznie plan nie sprowadza się do obrony jednej rzeczy za wszelką cenę. Powinien umożliwić uczciwe rozliczenie, określić los zobowiązań i pozostawić obu stronom realną podstawę do samodzielnego funkcjonowania. W biznesie, który nadal zatrudnia ludzi i obsługuje klientów, jakość takiego planu ma znaczenie znacznie szersze niż rodzinny spór.
Artykuł nie stanowi indywidualnej porady prawnej ani finansowej.
